Foto van directie en werklui

Historie Brak B.V.

Aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw, ging Jan Brak – de opa van Hans – als koopman van allerlei goederen langs de deur in Woerden en wijde omgeving. Uit zijn huwelijk werden maar liefst negen kinderen geboren, waarvan er drie vroeg overleden. Jan Brak zelf overleed in 1903, dat was precies het jaar waarin Jan Marinus Adrianus Brak – de vader van Hans – werd geboren.
Twee oudere zonen uit het gezin (Wijnand en Jaap) zetten de zaak voort en rond 1918 voegde Jan Marinus Adrianus zich bij hen. Op 25 juni 1923 werd officieel een firma opgericht, hoewel dat in feite al direct na de eerste wereldoorlog gebeurde. De kinderen waren toen nog niet geheel tekenbevoegd en daarom moest grootmoeder mee tekenen en werd de zaak “Firma Wed(uwe van) J. Brak” genoemd. In 1928 werd een bedrijfspand aan de Singel in Woerden gekocht waar liefst ruim 65 jaar tot 1994 gebruikt textiel is gesorteerd. Een van de drie broers (Wijnand) ging elke maandag naar de grondstoffenbeurs in Amsterdam, dat was dus echt in de Beurs van Berlage aan het Damrak. In de ochtend kwamen kleine sorteerbedrijven hun handel aan hem aanbieden, wat hij dan vervolgens s’middags op de grote beurs weer verkocht. Berekeningen werden daarbij daadwerkelijk op de achterkant van een sigarendoos uitgevoerd!

Oorlog en specialisatie

De oorlogstijd werd met moeite overleefd. En toen in 1946 de beurs weer open ging, bleken van de veertig joodse handelaren van voor de oorlog er slechts twee de gruwelen te hebben overleefd. Een moeizame herstart van de activiteiten volgde. Aanvankelijk ging de Firma Brak door met de handel in textielafvallen, oud papier, schroot en oude metalen, zoals zoveel bedrijven in die tijd. Begin jaren vijftig gingen veel bedrijven zich specialiseren en dat gold ook voor Brak. In Woerden en omstreken waren destijds veel confectie ateliers gevestigd en Brak specialiseerde zich in de textiele afvallen van die bedrijven. Juist in die vijftiger jaren was er veel vraag naar oude katoenen afvallen, oud wol gebreid en oud wol geweven en dergelijke. Dit kwam omdat deze grondstoffen goedkoper waren dan de “virgin” grondstoffen. Zo was de zogenaamde Korea tijd zeer lonend, onder andere voor de militaire kleding industrie. Het hergebruik van textiel afval zette zich ook voort in de zestiger en begin zeventiger jaren naar de toenmalige Oostbloklanden. Zo rond het midden van de jaren zeventig kwam daar een eind aan, althans in Europa, omdat de “virgin” grondstoffen erg goedkoop werden. Van invloed was ook dat de vakkennis om van oud textiel nieuw te maken met de generatie die toen uitstierf verloren ging. Hans:” Wij zijn lang de opkopers geweest van grote hoeveelheden vodden en lompen. Termen die nu volledig zijn achterhaald, we spreken nu over Herwinning Textiel”.

Hans Brak

In 1964 ging Hans Brak (geboren 19-8-1946) ook in de zaak werken. Zijn oom Jaap, gespecialiseerd in gebruikte militaire kleding, overleed in 1966. Samen met zijn vader en twee zonen van Wijnand werd de zaak voortgezet, waarbij met name het sorteren van gedragen kleding de hoofdactiviteit werd. Vanwege gigantische kledinginzamelingen in Duitsland door het Rode kruis, werden veel sorteerbedrijven destijds gevraagd de bergen kleding weg te werken. In het begin was niet zo duidelijk dat de ingezamelde kleding rechtstreeks naar sorteerbedrijven ging. Zo werden nogal eens enveloppen met contante
marken gevonden en prachtige poppen met een briefje: “Für das schwarze Kind in Afrika”. Hans:

“Nog steeds ontstaat grote verwondering als je vertelt dat gedragen kleding naar 120 (!) landen wordt geëxporteerd en echt niet alleen naar Afrika.
Jarenlang is Frankrijk groot afnemer geweest, vooral in de jaren zestig toen dat land overspoeld werd door mensen uit Noord Afrika”.

Hans trouwde inmiddels met Ans Peek en in 1979 kwam zijn vader te overlijden. In die periode verlieten ook de twee neven het bedrijf en werd de onderneming in 1981 omgezet in een besloten vennootschap. Door de algehele malaise in het begin van de jaren tachtig, is het personeel afgevloeid. Velen daarvan hadden daarvoor tussen de 30 en de 40 jaar voor de Firma Brak gesorteerd. Een trieste, maar onontkoombare zaak.

Foto van Jan Brak (staand vierde van rechts) met medewerkers voor de hallen Recyclingwerk

Jan Brak (staand vierde van rechts) met medewerkers voor de hallen Recyclingwerk

Militaire kleding, “vintage” en party-kleding

“Tussen 1984 en 1994 heb ik in poetslappen en militaire kleding gehandeld. Daarnaast heeft het bedrijfspand aan de Singel in Woerden onderdak gegeven aan de zoon van een collega, die graag zelf een sortering wilde opzetten. Door contacten in de USA werd mij gevraagd of ik “vintage” kleding kon leveren. Deze kleding uit de jaren zestig en zeventig kwam toen in Amerika in zwang en ik kon er redelijk eenvoudig aankomen via de sorteerbedrijven. Want anderen wilden dat ouderwetse goed toch niet. Van 1994 tot 1999 is mijn dochter Barbara mij hierbij behulpzaam geweest en tot op heden doe ik deze merkwaardige zijlijn nog steeds met veel plezier, in Woerden, waar we overigens Postbus nummer 1 hebben.”
“Second-hand party-kleding, zoals smokings en ballroomjurken importeer ik vanuit de USA en verkoop die op de Europese markt”. Wie bij Hans door de hallen loopt ontkomt onmogelijk aan al die bijzondere kleding. “In Amerika vinden ze het prachtig als er iets op een Europees shirt staat, bijvoorbeeld van de al lang ter ziele zijnde wielerformatie van ’t IJsboerke uit België of van café ’t Vaatje. Maakt niet uit. Een collega van mij zag overigens ooit in Lagos in Afrika een inheemse lopen met een shirt van het Utrechts Nieuwsblad.”
In de reguliere sortering vond ik jaren geleden een pantalon, die volgens het label door kleermaker de Keizer uit Linschoten was gemaakt. Die heb ik aan zijn dochter gegeven, die getrouwd is met onze huisarts. Die pantalon hangt nu bij die familie in de kamer te pronken!”

4 gedachten over “Historie Brak B.V.

  1. cor v.d.ven

    ik heb aan huis een winkeltje in tweede hands kleding en ben op zoek naar vintage kleding nou is mijn vraag verkopen jullie dat ook en zo ja hoe gaat dat per stuk of per kilo

    Reageren
  2. Emad

    Beste.brak,

    Wij zijn.opzoek naar tweedehands kleding en schoenen,.vintage ook.

    Kunt u ons wat aanbieden.

    Mvg,

    Emad

    0636398290

    Reageren
  3. O.T. Brak Bericht auteur

    Hartelijk dank voor de reacties. Helaas hebben wij deze niet gezien. Bij interesse mag u altijd het contactformulier invullen.

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *